Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC) hakkında

KILAVUZ BELGE H

YAPI MALZEMELERİ DİREKTİFİ KAPSAMINDAKİ

TEHLİKELİ MADDELERE İLİŞKİN UYUMLAŞTIRILMIŞ BİR YAKLAŞIM

(Orijinali, Yapı Daimi Komitesinin 09 Aralık 1999 tarihli 48inci toplantısını müteakip, CONSTRUCT 99/363 Rev.1 dokümanı olarak yayımlanmış olup Yapı Daimi Komitesinin Eylül 2002 toplantısı sonunda revize edilmiştir.)

1. Kapsam

1.1   Bu Kılavuz Belge ile; 93/68/CE[1] sayılı Konsey Direktifi ile değişik 89/106/EEC[2] sayılı Konsey Direktifi (Bundan sonra Yapı Malzemeleri Direktifi veya CPD olarak anılacaktır) kapsamına giren ürünlerle ilgili, radyasyon da dahil olmak üzere, tehlikeli maddeler[3] ve preparatlar[4] sorunun ele alınabilmesi için uyumlaştırılmış bir yaklaşımın tarif edilmesi amaçlanmaktadır. Belge, Kılavuzunun tehlikeli[5] maddeler konusunda kapsamını ve teknik şartname hazırlayanların (CEN/CENELEC ve EOTA üyeleri), uyumlaştırmayı sağlamak için bunları nasıl ele almaları gerektiğini açıklamaktadır. Belli bir yapı malzemesine ait tüm ilgili ayrıntılar ve özellikle bir üreticinin CE işaretlemesini tamamlayabilmesi için gerekli bilgiler teknik şartnamelerde sağlanacaktır.

1.2    Kılavuz Belge; ilgili talimatlar ve buralarda verilmiş olan hükümler ile birlikte ele alınmak üzere, teknik şartnamelerin (uyumlaştırılmış standartlar ve Avrupa Teknik Onayları) hazırlanmasında görev alanlar[6]  ve Avrupa Ekonomik Alanındaki (EEA) imalatçılar, düzenleyici makamlar ve icra makamlarına hitap etmektedir.

1.3        Bu Kılavuz Belge; “Hijyen, Sağlık ve Çevre” adlı CPD Temel Gerek No:3’ün yapı malzemelerindeki potansiyel tehlikeli maddelerin varlığı ile bağlantılı hususları ile sınırlıdır. Burada, ürünlerin imalatı ya da işlevleri ile ilgili (örneğin atık suyun yanlış biçimde uzaklaştırılması gibi) sağlık, hijyen ve çevre hususları ele alınmamaktadır. Kılavuz Belge, insan tüketimi amaçlı su ile temas halinde olan yapı malzemelerini kapsamamaktadır.

1.4        Bu Kılavuz Belgedeki hiçbir hüküm; antlaşmaya bağlı kalınması koşulu ile, Üye Devletlerin, CPD kapsamı dışındaki ürünlerin kullanımına dair yasa, yönetmelik ve idari hükümleri[7] yürütmesini kısıtlamamaktadır. CPD’nin kapsamı dışında olsalar bile, örneğin, tehlikeli maddelerle uğraşmak için etkin bir araç olabilecek  çevrenin korunması amaçlı ihtiyari düzenlemeler antlaşmanın hükümlerine uydukları sürece, bu Kılavuz Belge kapsamı dışında tutulmamışlardır.

Uygulamada, uzak çevre riskleri ile ilgili tehlikeli maddeleri, yapı işlerinin yakın çevresini etkileyenlerden ayırmak zor olabilir. Bu bakımdan, hangi risklerin YMD kapsamına girip girmediğinin kesin olarak tespiti bir dereceye kadar varsayımsal olacaktır (Aşağıdaki 2.2 sayılı maddeye ayrıca bakınız).

2.      Genel İlkeler

2.1    CPD’nin kapsamı ve CPD ile tehlikeli maddelere dair hükümler arasındaki bağlantı aşağıdaki gibi ifade edilebilir:

a)   Tehlikeli maddelerle ilgili CPD’nin ortaya koyduğu uyumlaştırma, Hijyen, Sağlık ve Çevre adlı 3. Temel Gerek kapsamına girmektedir. Gerek, CPD’nin Ek-1’inde yapı işleri ile ilgili olarak şu şekilde tanımlanmaktadır:

“Yapı işleri ikamet edecek kişiler veya komşuları için aşağıdaki nedenlerden dolayı hijyen ve sağlık açısından tehdit oluşturmayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:

- Zehirli gaz çıkması,

- Havada tehlikeli partikül veya gazların bulunması,

- Tehlikeli boyutlarda radyasyon yayılması,

- Su veya toprağın kirletilmesi, zehirlenmesi,

- (...)”

b)   Gerek, ayrıca, 89/106/EEC Direktifinin Açıklayıcı dokümanları[8] ile ilgili olarak Komisyon Bildirimindeki aşağıdaki 5 özel konuya göre daha ayrıntılı biçimde tanımlanmakta ve geliştirilmektedir:

- İç çevre,

- Su kaynağı,

- Atık su giderimi,

- Katı atık giderimi,

- Dış çevre

“Teknik şartnameler ayrıntılı olarak hazırlanırken, örneğin işçilerin korunması gibi, hijyen, sağlık ya da çevre ile ilgili diğer kılavuzların da dikkate alınması gerekir (...)”

c)   Yapı malzemelerini ilgilendiren gerekler açısından, emniyetli biçimde atık giderimi, bu Kılavuz Belge tarafından kapsandığı biçimde, tehlikeli maddelerle ilgili herhangi bir mesele oluşturmaz. Açıklayıcı Doküman No:3, yukarıdaki diğer ilgili hususları şu şekilde açıklamaktadır:

İç çevre: “(...)Sağlık, hijyen ve çevre ile ilgili tatmin edici performans (...) aşağıda sıralanmıştır. Uyumlaştırılmış teknik şartnameler bu özelliklerin ölçülmesi veya teknolojinin izin verdiği hallerde performansın hesaplanması için gereklidir(…) Ürünler; iç mekan havasına kirletici madde vermesi olası ürünlerdir (...)

Özellikler, tüm malzeme grupları ve sistemleri için geçerlidir:

-   Gerekli hallerde kirleticilerin malzeme içindeki konsantrasyonunun dikkate alınması, uçucu organik bileşiklerin emisyonu ve diğer kirleticilerin serbest kalması,

-   (...)

-   Radyoaktif emisyonlar içerme.”

Su temini: “Uyumlaştırılmış teknik şartnamelerden, yapı malzemelerinin şu özelliklerini belirtmesi istenmektedir:

a) Su ile temasta olan malzeme[9]

-kirleticilerin taşınması(...)”

Dış çevre: “(...) Direktif kapsamına uyum sağlanması amacıyla, bu belge "kullanımdaki yapı işleriyle" sınırlandırılmıştır.

Yaşam döngüsünün diğer safhaları için, ilgili bir Topluluk yasası varolmadığı sürece, Antlaşmaya gereken uyumu sağlayarak, Direktif kapsamını dikkate almak ve, gerekli görülürse, çevrenin bozulmasının sınırlandırmak için yapı malzemelerini etkileyen şartlar getirmek üye ülkelere bağlıdır..

(...)

Gerek; insanların korunması ve hava, toprak ve su kirliliğinin yakın çevreye olan etkisini önleme ile ilgilidir.

(...)

Teknik şartnameler aşağıdaki özelliklerin tanımlanması için gereklidir:

(...)

-   Kirleticilerin dış havaya, toprağa ve suya salınımı, gerekli hallerde malzemedeki kirletici konsantrasyonunun dikkate alınması,(...)”

2.2   Yukarıdakilerden üç genel ilke çıkarılabilir:

(i)   İnsanların (kullanıcıların ve komşuların) korunmasına ilaveten, CPD’nin kapsamına sadece yakın çevre girmektedir. Ozon tabakasının yok edilmesi gibi geniş çevre hususları kapsanmamaktadır. “Yakın” terimi, açıklayıcı dokümanlarda tarif edilmese de, söz konusu ürün ya da işin doğrudan etkilerine maruz kalan çevre bölümleri olarak anlamlandırılabilir.

(ii)  CPD’nin kapsamına uymak için, tehlikeli maddelerle ilgili uyumlaştırılmış yaklaşım, “kullanım halindeki işler” le sınırlı tutulmuştur. Bir ürünün yaşam döngüsü içindeki diğer aşamalar, yani ürünün kazınıp çıkarılması yada üretim aşamalarında, inşaat aşamasında, sökme/kaldırma, atık atımı, yakarak imha etme yada atığın yeniden kullanımı (yeniden kullanımın, CPD’nin kastettiği manada bir yapı malzemesi olduğu haller hariç) CPD kapsamında uyumlaştırma için göz önünde tutulmamaktadır.

Buna ek olarak, bir yapının normal ömrü boyunca yapılan bakım, değiştirme gibi faaliyetleri ya da diğer inşaat faaliyetleri, yapı işlerinde hali hazırda kurulu bulunan ürünlerden tehlikeli maddelerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu faaliyetler CPD kapsamı dışında varsayılmaktadır. Söz konusu proses yada ürüne ilişkin bilgi ışığında, bu tür faaliyetlerin zararlı durumlara yol açma ihtimalinin bulunması durumunda, prosedürsel hükümlerin hazırlanması Üye Devletlerin sorumluluğundadır. Tabii ki, kullanılan her tür yapı malzemesi, örneğin değiştirme için kullanılan, CPD’nin kapsamında kalmaktadır.

(iii)    Ürünlere ilişkin gerek, normal (yani öngörülebilen) kullanım sırasında, tehlikeli maddelerin emisyonu veya taşınımı ya da radyasyon olarak ifade edilir. Bu bakımdan, kontrol altında tutulması gereken karakteristik, mümkün ise, maddelerin salınımıdır. Kontrol altında tutulması gereken, ürün içindeki tehlikeli madde içeriği olmasa da, bu tek pratik çözüm olabilir (Aynı zamanda aşağıdaki 3.13 sayılı maddeye bakınız).

Yapı malzemeleriyle ilgili  ve mevzuata tabi tehlikeli maddelerini tanımlanması

3.1 CE işareti için teknik şartname hazırlayanlar, talimatta ve/veya bu Kılavuz Belge ile ilgili veri tabanına dahil edilmiş (Ek 2’ye bakınız) teknik şartnamenin kapsadığı ürünler yada ürün ailelerinde normal kullanım esnasında olması gereken, düzenlenmiş tüm tehlikeli maddeleri tanımlamalıdırlar. Bir yapı malzemesinde bulunabilen maddeler, ya malzemenin orijinal bileşenlerinde bulunmaktadır ya da üretim sürecinde yaratılmaktadır. Teknik şartname hazırlayanların bu konuda en iyi bilgiye sahip oldukları ve maddeleri tanımlayabilecek kapasitede oldukları var sayılabilir. Talimatlarda bahsedilen en yaygın maddeler asbest, formaldehit, kadmiyum, penta klorofenol, radyoaktif maddeler ve (örneğin, ayrışma neticesinde zararlı olabilen) ağır metallerdir.

3.2 Bu Kılavuz Belgeye ait veri tabanı, Topluluk seviyesinde ve/veya Üye Devlet seviyesinde mevzuata tabi olan ve yapı malzemeleri ile bağlantılı tehlikeli maddelerin mümkün olduğunca tam bir listesini içermektedir. Buna ek olarak, 98/34/EC[10] sayılı Direktif çerçevesinde Üye Devletler tarafından bildirilecek sadece yeni ya da değiştirilmiş ulusal hükümler ileride listelenecektir. Komisyon servisleri, veri tabanını, Üye Devletlerle iş birliği içinde hazırlamıştır ve veri tabanı, mevcut hükümlere dair değişiklikler ile yeni hükümler hakkında bilgi elde edildikçe sürekli olarak güncellenecektir. Bilgiyi işlevsel kılmak için, bir veri tabanı, maddelerin ve ilgili mevzuatın listelenmesi için en uygun araçtır. Bu veri tabanı Komisyonun Internet sitesinde[11] herkesin kullanımına açıktır.

3.3 Veri tabanı, şartname hazırlayanlara destek verme amacı ile bilgi verici niteliktedir fakat ayrıntılı olduğu düşünülemez ve atıfta bulunduğu direktif ya da diğer Topluluk ya da ulusal mevzuatın tam metinlerini içermez. Bilgileri güncel tutmak için, Üye Devletler, kendi ulusal mevzuatlarındaki her tür değişiklikleri Komisyona bildirmelidir. Aynı zamanda, mümkün ise, Üye Devletler, mevzuata tabi tuttukları maddelere ilişkin sınır değerler dahil olmak üzere, kendi mevcut tespit yöntemleri konusunda bilgi sağlamalıdır.

3.4 Veri tabanında listelenmiş olan maddelerin, CPD kapsamında yayınlanmış talimatların içerdiği yapı malzemeleri ile ilgili olduğu var sayılmaktadır fakat elbette tüm tehlikeli maddeler ve atıfta bulunulan mevzuat her ürün için geçerli değildir. Bir maddenin tehlikeli olarak addedilmesi otomatikman bunu ihtiva eden ürünün de tehlikeli olduğu manasına gelmez. Eğer üründe salınım yada içerik riski varsa, bu sağlam bilimsel zeminlerde göz önünde tutulacaktır (Aynı zamanda 3.13 sayılı maddeye bakınız). Veri tabanında, AB/Üye Devletler için özel önem teşkil eden 115 madde ya da madde grubu listelenmektedir.

3.5 Hükümler çoğunlukla genel olduğu için ve sınırlamalar ya da yasaklamalar piyasada yer alan tüm ürünlere uygulandığı için; şartname hazırlayanlar, veri tabanındaki bilgilerin doğruluğunu ve bunların belli yapı malzemeleriyle ilgisini dikkatli biçimde kontrol etmelidir. Ek, hiçbir biçimde kullanılmayacak olan maddeleri içeren bir “kara liste” olarak düşünülmemelidir. Belli maddelerin sebep olduğu risklerin herhangi bir değerlendirmesini yapmadan, sadece ilgili mevzuat hakkında bilgi vermektedir.

CPD kapsamına giren bir maddenin ürünlerle ilgisinin  doğrulanması

3.6 CPD kapsamında nelerin ele alınması gerektiği, bu Kılavuz Belgenin 2. kısmında anlatılmaktadır ve bu bakımdan bu kısım, CE işaretinin bir parçasını oluşturacaktır (ancak, maddeye ilişkin mevzuatın Topluluk seviyesinde hali hazırda uyumlaştırılmış olması durumu hariç). Tehlikeli maddeler, insanlar ve çevre için uygun bir koruma seviyesi sağlamak üzere üç farklı biçimde mevzuata tabi tutulur. İmalatçılar, teknik şartnamenin kapsadığı ürünlere ilişkin tüm ilgili hükümleri bilmek ve bunlara uymaktan sorumlu oldukları için, bu farklılıkların, şartname hazırlayanlar tarafından tanımlanması gerekir.

• Topluluk seviyesinde mevzuata tabi – Üreticiler, imal ettikleri yapı malzemesi türüne bakmaksızın, uyumlaştırılmış gerekleri yerine getirmeli (kısıtlama ile tamamen yasaklama arasında değişen) belli sınır değerlere uymalıdır. Böylece, CPD kapsamında bile olsa, bu bilginin CE işareti ile birlikte verilmesi gerekli olmayacaktır. Maddeye dair genel hükümler ve belirli ürün mevzuatı tamamlayıcı nitelikte olup bunlardan ilki, ikincisi göz önüne alınmaksızın, yerine getirilmelidir. Örnek olarak, tüm Topluluk içinde tamamı ile yasaklanmış olan tüm asbest türleri içeriği[12] verilebilir (ancak, beş yıllık bir geçiş süreci olacaktır).
• Ulusal sapma ile Topluluk seviyesinde mevzuata tabi  – Eğer tehlikeli maddeler, Topluluk seviyesinde uyumlaştırılmış mevzuata tabi, ancak ulusal hükümlerle bundan sapmaya müsaade edilmiş ise, değişik gerek seviyesi mevcut olduğu için, CE işareti ile birlikte bilgi verilmelidir. Örnek olarak, bazı Üye Devletlerin daha sıkı hüküm uyguladıkları, diğerlerinin ise Topluluk gereğine uydukları kadmiyum[13] içeriği verilebilir.
• Ulusal hükümler – Eğer tehlikeli maddeler, Topluluk seviyesinde uyumlaştırma konusu değilse ancak CPD kapsamına giriyorsa ve Üye Devletler arasında değişik gerek seviyeleri ve/veya değişik tespit metotları bulunuyorsa, seviyelere ilişkin bu farklılıkların hesaba katılması ve metotların uyumlaştırılması gerekir. Buna bir örnek, CE işareti ile birlikte beyan edilmesi ve 3.10 sayılı şıkta anlatıldığı biçimde ele alınması gereken formaldehitin salınımıdır.

3.7    Tehlikeli maddelere dair mevzuat, Topluluk seviyesinde ve/veya ulusal seviyede, CPD kapsamı dışında da mevcut olabilir (3.6’da tarif edildiği biçimde). Bu alanda ortak bir yaklaşım uygun olacağı için, CPD kapsamı dışında olsa ve CE işaretinin bir parçasını oluşturmasa da, teknik şartname yazanlar, uygun hallerde, bu mevzuatı hesaba katmaları gerekir. Bu tür mevzuat hakkındaki bilgi, örneğin uyumlaştırılmış standartlar için, bilgi verici bir eke dahil edilebilir. Teknik şartnamede mevzuatın metninin tekrar verilmesi gerekmez ancak şartnamede, buna atıfta bulunulmalıdır. Söz konusu AB Direktifi kendi çapında CE işaretlemesi ile sonuçlanmadıkça, bu bilginin CE işareti ile birlikte olması gerekmez.

“Tekniğin son durumu”nun tespit edilmesi

3.8    Şartname yazanlar, makul tanımlayıcı çözümleri hesaba katarak, deney metotları ya da diğer tespit metotları konusunda, yukarıda izah edilmiş olan adımlara göre tanımlanmış olan tehlikeli maddelere ilişkin “Tekniğin son durumu”[14] nu tespit etmeleri gerekir.

3.9    Ürünler için genel olarak kabul edilen, mevcut ‘Tekniğin son durumu’ konusunda en iyi bilirkişi şartname yazanların kendileridir. Şartname yazanlar, ister ulusal isterse Avrupa veya uluslararası düzeyde olsun, mevcut deney metotlarını[15] gözden geçirmeleri gerekir ve diğer teknik komite ya da çalışma grupları tarafından geliştirilmiş olan yöntemleri kullanma ya da uyarlama imkanının iyice araştırılması gerekir. Örneğin, bir maddenin salınımını ölçmek için şu anda bilgi bulunmuyorsa ya da uygun tespit yöntemleri yok ise, yeni deney metotları geliştirmeye başlamaktan ziyade içeriği kullanma gibi pratik bir yaklaşım gösterilmeli. Aşağı yukarı tüm maddeler, salınımın yada içeriğin beyan edilmesi ile üstesinden gelinebilirler.

Her bir tehlikeli madde için uyumlaştırılmış bir tespit yönteminin seçilmesi

3.10   Teknik şartname yazanlar tarafından, tehlikeli maddelere ilişkin, bir ürüne ait bir performans özelliğinin dikkate alınması gerekir. Özelliğin, prensip olarak, talimatlarda listelenmiş herhangi başka bir performans gereği ile aynı biçimde ele alınması gerekir. Yani, bunun, uyumlaştırılmış bir tespit metoduna tabi tutulması, CE işareti ile birlikte öngörülmüş bir beyan formuna sahip olması ve “performansı belirlenmemiş” seçeneğinin kullanımını içermesi gerekir. Ancak, bu alanda komple uyumlaştırmanın kısa vadede mümkün olmayacağı kabul edilmektedir ve bu durumda, teknik şartname yazanlarının, yukarıda atıfta bulunulan “Tekniğin son durumu” prensibini tatbik etmeleri gerekmektedir.

3.11   Mümkün olduğu ölçüde, mevcut yatay deney metotlarının kullanılması gerekir. Gerekli olduğu takdirde,  uyumlaştırılmış ürün standardının, örnekleme ve numune hazırlama hükümlerini de dahil ederek, yatay metodu tamamlaması gerekir.

3.12   Tehlikeli maddelere ilişkin ürün özelliklerinin tercihen salınım,  emisyon ya da radyasyon olarak ifade edilmesi gerekir. Mümkün olan durumlarda, bu; performans ve CE işareti ile birlikte beyan edilen sonuç açısından doğrudan ya da dolaylı bir biçimde maddenin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Ancak, yukarıda belirtildiği gibi, bu, “bilgi seviyesi”ne bağlı olmaktadır.

3.13   Nihai kullanım şartlarında içerik ile salınım arasında açık bir ilişkinin olduğu hallerde, tehlikeli bir maddenin  salınım yada emisyon oranını tespit etmenin mümkün olmadığı (hiçbir yöntemin olmadığı) ya da çok pahalı olduğu zaman tanımlayıcı çözümler yada salınımı önleyen özel bir yüzey işleminin belirtilmesine müsaade edilebilir. Ancak, bazı maddeler için içerik ile salınım arasında bir ilişkinin kurulamayacağı ve bunun için de bir içerik beyanının CE işareti ile birlikte bulunmasına müsaade edilebileceği hususu kabul görmektedir. Bu özellikle 76/769/EEC[16] sayılı Konsey Direktifinde ön görüldüğü biçimde, pazarlama ve kullanım konusunda sınırlamaların olduğu madde ve preparatlar için geçerlidir.

3.14   Başka bir tanımlayıcı çözüm, tüm bileşenleri isteğe bağlı bu açıdan kontrol edildiğinde bir yapı malzemesinin tehlikeli madde içermeyeceği ya da sızdırmayacağı varsayılabileceği için, ürünü meydana getiren bileşenlerin kontrol edilmesi olabilir. Nihai ürünün oluşum sürecinde birkaç parça üreticisi ve hammadde üreticisi işin içinde olabilir. Bir ürün piyasaya sürüldükten sonra bunun uygunluğu hususunda sadece o yapı ürününü imal etmiş olan üretici sorumlu olur. Üretici, kullanılan parça ve/veya hammaddelere ilişkin tüm tehlikeli madde şartlarının yerine getirilmiş olduğunu temin edecektir. Bunu kontrol etmek için, üretici, kendisi ile mal satıcıları arasındaki normal yasal sözleşmelerden faydalanabilir. Bu takdirde, nihai yapı malzemesinin üreticisinin, ürün üzerinde değişiklik yapılmadıkça ya da üretim süreci değişikliğe neden olmadıkça başka herhangi bir deney yapması gerekmez.

3.15   Tanımlayıcı çözüm türleri;  uzun bir süre hakkında deneyim sahibi olunmuş çok iyi bilinen yapı malzemelerine daha iyi uyarlar. Önerilen çözümlerde ürünün kullanım amaç(lar)ının dikkate alınması gerekir. Tamamı ile tanımlayıcı çözümlerin önerildiği durumlarda, teknik şartnameye uygunluk normal olarak ürünün, istenilen kıstaslara uyduğunu ve başkaca hiçbir bir bilginin CE işareti ile birlikte verilmesine gerek kalmadığını gösterecektir.

Eşik seviyelerinin göz önünde tutulması ve tanımlanması ve/veya sınıf önerilmesi

3.16   Topluluk mevzuatında yada ulusal hükümlerde mevcut, istenen farklı koruma seviyelerinin teknik şartnamelerde göz önüne alınması gerekir. “Sıfır içerik” ya da “madde yasaklanmıştır” biçimindeki durumların, CPD’nin kapsamına girdiğinde, şartnamelerde ele alınması icap eder. Buna örnek olarak, Topluluk mevzuatının bazı ürünlerde sınırlı miktarlarda bulundurulmasına müsaade ettiği ancak buna karşılık, bazı Üye Devletlerin de bu konuda daha sıkı hükümler uyguladıkları penta klorofenol (PCP) durumu verilebilir. İlgili ürünler için, üründeki PCP’nin içeriği (ya da geçerli sınıfı) konusundaki bir beyanın, CE işareti ile birlikte verilmesi gerekir.

3.17   Uygun durumlarda, şartname yazanlar, tehlikeli madde emisyonu seviyesi için ya da içeriğe ilişkin olarak eşik seviyeleri[17] (ya da muhtemelen sınıf) tespit etmelidir. Örneğin, radyasyona ait eşik seviyeler, şartnamelerde tespit edilebilir ve eğer tespit edilen değer bu seviyenin altında kalıyorsa, ürün şartnameye uyuyor demektir ve değerin, CE işareti ile birlikte beyan edilmesi gerekmez. Ancak, tespit edilen değer, söz konusu seviyeden yüksek ise, değer beyan edilmelidir. Eşik seviyesi, fiilen sıfır varsayılan bir değere ayarlanabilir, bu değer, kaçınılmaz olan ancak, işin kullanıcısına hiçbir tehlike yaratmayan doğal radyoaktivite seviyesi olabilir.

CE işaretine eşlik edecek bir beyan yönteminin belirlenmesi

3.18   Teknik şartname yazanlar; doğrudan teknik şartnameye uygunluk tarafından kapsanması düşünülmüyorsa, “performansı belirlenmemiş” şeklindeki seçeneği akılda tutarak, CE işaretine eşlik edecek bir beyan yöntemi belirlemedir[18]. CE işaretine eşlik etmesi istenen tespit edilen değerlerin sunum biçimi ya da “sıfır içerik”e ilişkin bir beyanın, teknik şartnamede verilmesi gerekir (aşağıdaki örneklere bakınız). Teknik şartnameler aynı zamanda; ilgili Komisyon kararında öngörüldüğü biçimde, talep edilen uygunluk teyit seviyesi ile ilgili olarak, bildirimde bulunulan taraflar ya da imalatçı tarafından yapılması gereken işlemleri açık biçimde gösterecektir.

EK 1

Örnekler

Aşağıdaki örnekler bir fikir vermek amacını taşımakta olup sadece bu kılavuz belgede verilmiş olan ilkeleri açıklamak maksadı ile sunulmuştur. Bunların, belli ürünlere karşı ayrımcı oldukları ya da yapı malzemeleri ile ilgili değişik tehlikeli maddeleri kapsayacak biçimde tam oldukları düşünülmemelidir. Örnekler, belli teknik şartnameler açısından herhangi bir sakınca yaratmamaktadır.

Ö.1 Termal izolasyon ürünü – “En çağdaş teknolojiler” uygulanarak, teknik şartnamede, bir termal izolasyon ürünü (örneğin fabrika yapımı mineral yün) en azından aşağıdakiler kullanılarak ele alınabilir.

CPD’nin kapsamına girdiği için CE işaretine eşlik etmesi gereken bilgiler:

-        formaldehit salınımı (deney yapılacak, eşik seviyeler kullanılabilir)

-        radyoaktif madde emisyonu (deney yapılacak, eşik seviyeler kullanılabilir)

CPD kapsamı dışında olduğu düşünüldüğü için standardın bilgi verici ekinde isteğe bağlı sunulabilecek bilgi:

-        Lif salınımı hususunda mevzuat uygulayan ülkeler hakkında bilgi (yüzeyden parçacık ve lif ile diğer maddelerin emisyonunu önlemek için kalafatlama ya da engel koyma konusunda ya da projelendirme ve montaja ilişkin kabul edilebilir tanımlayıcı şartnameleri de içerebilir)

-        Tehlikeli maddelerin sınıflandırılmaları, ambalajlanmaları ve etiketlenmelerine ilişkin yasa, yönetmelik ve idari hükümlerin birbirleri ile uyumlaştırılması hususunda 97/69/CE[19] sayılı Konsey Direktifinin, teknik ilerleme maksadı ile 23. kez 67/548/EEC[20] sayılı Konsey Direktifine adapte edilmesi gibi, ürünün getirilip götürülmesine ilişkin bilgi, örneğin işçi emniyeti konusunda. Bu Kılavuz; belli el yapımı cam benzeri (silikat) liflerin kanser yapıcı etkileri olduğunu ve bu bakımdan, bu liflerin tanımlanması, sınıflandırılması ve etiketlenmesinin yapılması gerektiğini ön görmektedir. Ancak, eğer maddenin Kılavuzda verilen koşulları yerine getirdiği ispat edilebilirse, kanser yapıcı bir madde olarak sınıflandırılması gerekmez.

Ö.2 Ahşap bazlı paneller – Aşağıdaki; uygulamada iki sınıf (bir seviyenin üstünde ve altında) yaratan formaldehit salınımına ilişkin bir seviyenin kullanılmasının mümkün olabileceği ahşap bazlı panele dair ürün standardı hakkında bir öneridir. Bu durumda, sınıfın, CE işareti ile birlikte ifade edilmesi gerekir (A ve B sınıfları sadece örnek olarak verilmiştir):

“Üretim prosedürünün bir parçası olarak ürüne formaldehit ilave edildiğinde, ortaya çıkacak formaldehit salınımı, ENV 717-1’e göre deney yapılarak değerlendirilecek ve sonuçlar şu biçimde sınıflandırılacaktır:

A – 0.1 ppm ya da daha az emisyon

B – 0.1 ppm’den fazla emisyon

Bu şart, deneye ihtiyaç olmadan A olarak sınıflandırılabilecek, doğal olarak meydana gelen formaldehit seviyelerine sahip ürünler için geçerli değildir.

ENV 717 – 1’ye göre deney yapıldıktan sonra ilk sınıflandırma elde edilince, ürünün rutin kontrolü, söz konusu ürün için, ENV 717 – 1 ile korelasyon kurmak için gösterilmiş olan herhangi bir deney metodu ile yapılabilir.”

Ö.3  Yapı malzemelerindeki radyoaktivite – Yapı malzemeleri için kullanılan birçok materyalde (örneğin, çakıl ve doğal taştan kiremitler) doğal olarak radyoaktif maddeler oluşur fakat aynı zamanda suni kaynaklardan (örneğin sanayi yan ürünleri ve yakma fırını kalıntıları) ve kirlenmiş malzemelerden de radyasyon yayılabilir. Değişik radyonükleidlerin konsantrasyonunun ölçülmesi gerekir (Bq/kg) ve “aktivite konsantrasyon endeksi (activity concentration index)”nin hesap edilmesi gerekir. Hesaplanan değer, şartnamede verilen bir eşik değer üzerinde ise, CE işareti ile birlikte beyan edilmelidir. Örneğin, eşik, toprakta bulunan gamma miktarı ile aynı olabilir ve bu, “fiilen sıfır” anlamına gelecektir (doğal radyoaktiviteye ilişkin bazı eşikler, Euratom Antlaşmasının 31 sayılı Maddesinin hükümleri kapsamında kurulmuş olan bir uzman grubu tarafından hazırlanan bir kılavuzda sunulmuştur). Genelde daha yüksek radyonükleid konsantrasyon riskleri, ürünlere belli katkı maddelerinin eklenmesi gibi durumlarda oluşur. Beyan edilmiş değer, mevzuat uygulayıcıları/tasarımcıların yıllık fiili radyasyon miktarını (mSv) tahmin etmesine ve böylece işe ilişkin düzenleyici şartların yerine getirilip getirilemeyeceğini tespit etmelerine imkan verecektir.

Ö.4 Kereste ürünleri (işlenmiş) – Ahşap koruyucu maddelerinde kullanılmış olan pentaklorofenol (PCP) içeriği hakkında bir beyanın, CPD kapsamına girdiği ve farklı gerek seviyeleri bulunduğu için, CE işaretine eşlik etmesi gerekir.

-        AB mevzuatı: Piyasaya sürülen madde ya da preparatlarda % 0.1’e eşit ya da bundan daha büyük bir kütle konsantrasyonunda PCP kullanılmamalıdır.

-        Ulusal sapma mevzuatı: Örneğin Almanya, % 0.01’den daha fazla pentaklorofenol içeren preparat ve bu preparatlarla işlenmiş ürünlerin 5 mg/kg (milyonda bir kısım, ppm)’dan fazla preparat içermesini yasaklamıştır. Hollanda, ahşap ve tekstil işlenmesi işlerinde PCP’nin kullanımını tamamen yasaklamıştır.

Ö.5 Döşeme malzemeleri ve duvar kaplamaları – Emisyon ölçümü yapılabilir ve bu şekilde, yapı malzemelerinden çıkan uçucu organik parçaların (VOC) tespiti için genel bir uyumlaştırılmış yöntem (kısım 1-2) sunan ENV 13419 bölüm 1-3 kullanılarak bir değer beyan edilebilir. Standardın 3. Bölümü (“Numune Alma, Numunelerin Muhafazası ve Deney Numunelerinin Hazırlanması”), değişik malzemeler için ekler içermektedir ve ileride, malzeme teknik komitelerinin yardımı ile daha çok ek dahil edilecektir. Emisyon ölçmek için özel ürün/malzeme deney metotları geliştirme yerine, bu yatay yönteme atıfta bulunulmalıdır.

Ancak, hiçbir Üye Ülke VOC’larla ilgili mevzuata sahip olmadığı ve ulusal hükümler kapsamında hiçbir sınır değer öngörülmediği için, beyan edilen emisyon değeri hiçbir mana teşkil etmeyebilir. Yine de, piyasa talebinden dolayı gönüllü olarak, belli ürünlerin açık alan hava kalitesi üzerinde yaratabileceği etkiyi değerlendirirken, bilgi, inşaat sürecinde görevli değişik taraflar için faydalı olabilir. Aynı zamanda, gelişmiş ürün geliştirmenin teşviki için bir araç olarak da kullanılabilir.

EK 2

Komisyon servisleri; tehlikeli maddeler ve geçerli ulusal ve AB mevzuatı hakkında bir veri tabanı kurmuştur. Veri tabanı, mümkün olduğunca kullanıcı dostu olmayı amaçlar ve aynı zamanda bilgilerin güncel tutulması için kullanımı kolay bir araçtır. Veri tabanına Internet, üzerinden ulaşılabilir.

 (http://europa.eu.int/comm/enterprise/construction/internal/dangsub/dangmain.htm).

Bu; bu Kılavuz Belgenin, değişikliklere kolayca adapte edilebilecek bir veri tabanı biçiminde, “canlı” bir ek ihtiva edeceği anlamına gelmektedir.

İlgili tüm taraflardan, bu veri tabanının içeriği konusundaki düşüncelerini sürekli olarak bildirmeleri talep edilmektedir.