FEL= AKET BAŞA
GELMEDEN

EVVEL ÖNLEYİCİ

VE

KORUYUCU

TEDBİRLERİ

DÜŞÜNMEK
LAZIMDIR.

GELDİKTEN

SONRA

DÖVÜNMENİN=

FAYDASI

YOKTUR.

ADANA İLİ

BÖLGENİN KÜLTÜRÜ :=

Verimli topraklar ve coğrafi konumu nedeni ile tarih öncesi ça= 7;lardan başlayarak değişik ulusların akınına uğramış bölgede Çukurova kültürünü bu uygarlıklardan parça par&ccedi= l;a biriktirilmiş taşlarla oluşturulmuş bir yapı olarak tanımlamak mümkündür. Bir kültür sentezini oluşturan etkenler içinde Hitit kültürü ağırlıklı bir yer tutmakla birlikte, diğer ulusların verdiği katkılarla da tarih boyunca zenginleşmiştir.

Burada hüküm sürmüş 10 uygarlığın etkileri Adana'nın kültür yaşamında hala görülmek= te ve hissedilmektedir. Adana ve Çukurova kültürünü önemli şekilde etkileyen gruplar özellikle göçeb= e, Türkmen ve Yörük aşiretleridir.

7-11. = yy. arası Bizanslılar, Araplar ve aradaki küçük bir çok siyasi toplulukların kültür etkileri altında gelişen Anadolu, 11. yy.'dan itibaren tamamen Selçuklu kültürü etkisi altına girmiştir. Selçuklula= rın ve onları takiben beylik devrinin etkileri Çukurova'da ç= ok belirgindir. Beylik devrine damgasını vuran Ramazanoğlu Beyliği'nin zengin kültür varlıkları bugün ha= la görülmektedir

&= nbsp;

Beylik= ler sonrası Osmanlı Devrinden kalma yazılı kaynaklar zaman&= #305;n gelişimine ışık tutmaktadır. (Şeri/mahkeme Sicilleri veya Ziya Paşa devri kayıtları) Ovadan çok Toroslar'da yerleşen Türk (Yörük, Türkmen) aşiretleri uzun yüzyıllar dış etkenlere kapalı kalmış ve en az 10-15 asırlık Türk-Müslü= man kültürünü pek fazla değişmeden muhafaza etmeyi başarmışlardır.

Adana'= nın daha ovalık kesimlere yerleşmesi 19. yüzyıla rastlamaktadır (Osmanlı devrine, Cevdet ve Derviş Paşal= ar dönemine ) Ovaya yerleşme ile kültürde değişm= eler başlamıştır. 20. yüzyılın ortasından itibaren de ovaya sanayileşmenin gelişi yöre kültü= r ve yaşamında büyük değişiklikler yaratmıştır.

&= nbsp;

= Bir toplumun maddi ve manevi değerlerinin birikimi, o toplumun kültürünü meydana getirir. Bir çok iç ve dış etkenlerin yarattığı sentez, toplumun belli bir dönemdeki kültürünü belirler. Verimli topraklar ve coğrafi konumu nedeni ile tarih öncesi çağlardan başlayarak değişik ulusların akınına uğramış bölgede Çukurova kültürün= ü bu uygarlıklardan parça parça biriktirilmiş taşlarla oluşturulmuş bir yapı olarak tanımlamak da mümkündür.

Ö= zellikle 19.ve20. yüzyıllarda Adana ovasında yerleşimin artmasıyla tarımda ve sanayileşmede büyük atılımların olması, yörenin kültürü= nde büyük değişiklikler yaratmıştır. Ayr= 5;ca yörede yayla, deniz ve ova kültürünün de karışımı ile yeni bir kent kültürü meyda= na gelmiştir.

Çeşitli Kültürlerin Yörede Bıraktığı İzler

&= nbsp; İlde çeşitli uygarlıklara ait toplam 65 adet büyük boyutlu sit alanı bulunmaktadır. Bu sit alanları için= de Kozan merkez ve Seyhan ilçe merkezi gibi kentsel sitler, Misis, Maga= rsus, Anavarza gibi arkeolojik sitler, Ağyatan, Akyatan, Yumurtalık Lagünü gibi doğal sitler, ayrıca anıtsal nitelikli kültür varlıkları da bulunmaktadır. Bunlar Misis ve Adana Taşköprüsü, Ulucami, Arasta, han-hamam gibi dini, askeri ve resmi yapılardır.

İLDEKİ KÜLTÜR KURULUŞLARI

Adana Arkeoloji Müzesi

&= nbsp; 1924 yılında Alyanazade Halil Kamil Bey tarafından Taşköprü yakınındaki Cafer Paşa medresesinde açılmıştır. 1950 yılında bugünk&u= uml; Etnoğrafya müzesine, 5 Ocak 1972 tarihinde de bugünkü yerine (Girne köprüsü yanı) taşınmıştır. Müzeye eserler kazı, hibe, = el koyma ve satınalma yoluyla toplanmıştır. En önemli= leri Aşi Lahdi, Antropoit Lahid, Bronz Senatör Heykeli, Urartu dö= nemine ait madeni eşyalardır.

Etnoğrafya Müzesi

&= nbsp; İl merkezinde, Kuruköprü'de 1845 yılında yapılmış ve terk edilmiş kilise binası 1924 yılında müze haline getirilmiştir. Buranın Etnoğrafya müzesi olarak kullanılması 1983 yılındadır.

Atatürk Bilim Kültür Merkezi

&= nbsp; Müze binası Seyhan caddesi üzerinde 19.yüzyılda yapılmış geleneksel Adana evlerindedir. İki katlı çıkmalı, kırma çatılı, ahşap bir yapıdır. Ramazanoğullarından Suphi Paşa'ya ait olan binada Atatürk, 15 Mart 1923'te Adana'ya geldiğinde eşiyle birlikte kalmıştır. Bina, Atatürk Kültür ve B= ilim Merkezi Koruma ve Yaşatma Derneğince ve halkın katkılarıyla restore edilmiştir. 1981 yılında Müze Müdürlüğü'ne bağlı olarak hizm= ete açılmıştır.

Misis Mozaik M&uu= ml;zesi

&= nbsp; 1959 yılında Misis höyüğünün batı yönündeki sırtında açılmıştı= r. Adana Arkeoloji müzesine bağlıdır. Müzede yer alan mozaikler bu sanatın en gelişmiş zamanı olan 4.yüzyılın sonlarına ait bazilika tipinde bir tapınağın zemin mozaikleridir. Müzenin duvarları ışığı geçirecek şekilde cam tuğlalardan oluşmuştur. Bu mozaiklerin ortaya çıkartılmasında Alman Arkeologları Prof.Bossert = ve Dr.Sudwing Budde yardımcı olmuşlardır.

Anıtlar Müdürlüğü

&= nbsp; 1984 yılında kurulan 1985 yılında faaliyete geçen Ada= na Röleve Anıtlar Müdürlüğü Kültür Bakanlığı'na ait taşınmaz kültür ve tabi= at varlıkları ile müzelerin bakım, onarım, inşaat restorasyon, müze ve çevre düzenlenmesine ait her türlü etüd, proje ve uygulama hizmetlerini yapmaktadır. Müdürlüğün çalışma alanına Adıyaman, Hatay, Gazintep, İçel, Kahramanmaraş, Kilis= ve Osmaniye illeri girmektedir.

Adana Kült&u= uml;r ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğü= ;

&= nbsp; 1987 yılında kurulmuş, 1988 yılında faaliyete başlamıştır. Müdürlüğün çalışma alanına Adıyaman, Hatay, Gaziantep, İçel, Kahramanmaraş, Kilis ve Osmaniye illeri girmektedir. Çalışmalar beş akademik üyeden oluşan bir k= urul tarafından yürütülmektedir. Bu kurul adı geç= ;en İllerdeki korunması gerekli Kültür ve Tabiat varlıkları hakkında karar vermektedir.

KÜLTÜR MERKEZLERİ

Adana İl Halk Kütüphanesi

&= nbsp; 1923 yılında Şeyh Ramazanoğlu kitaplıklarının birleştirilmesi ile kurulmuştur. 1963 yılında İl H= alk Kütüphanesi adını almıştır. 5 Ocak 1976 tarihinde de Kültür Sitesi'ne taşınmıştı= r.

Çağdaş Çocuk Kütüphanesi

&= nbsp; Gazipaşa Bulvarı, Celalettin Sayhan İlköğretim Okulu bahçesinde hizmet vermektedir.

Mehmet Sabancı Çocuk Kütüphanesi <= /strong>

       &= nbsp;    Yavuzlar Mahallesinde Hacı Ömer Sabancı Vakfı tarafından yaptırılan iki katlı binada hizmet vermektedir.

100. Yıl Çocuk Kütüphanesi

       &= nbsp;    İncirlik Kasabasında 1981 yılında Belediye tarafından verilen bi= nada hizmete girmiştir. Ayrıca Ceyhan, Feke, İmamoğlu, Karaisalı, Kozan, Pozantı, Saimbeyli, Tufanbeyli, Yumurtalık ilçeleri ile Sağkaya ve Mercimek beldelerinde de Halk Kütüphaneleri bulunmaktadır.

Devlet Güzel Sanatlar Galerisi

       &= nbsp;    Galerinin amacı, topluma plastik sanat zevkini yaymak ve geliştirmek, sanatçılara eserlerini sergileme kolaylığı sağlamak, dünyadaki plastik sanat eserlerini tanıtmak ve sevdirmektir.

Tiyatrolar
       &= nbsp;    Adana'da ilk tiyatro 1880 yılında şair Ziya Paşa'nın Adana Valiliği sırasında kurulmuştur. Adana Büyükşehir Belediyesi binası içinde bulunan Şehir Tiyatrosu 1926-1938 yılları arasında Belediye Başkanlığı yapmış olan Turhan Cemal Beriker tarafından halkevi olarak yapılmıştır. 1941-1948 yıllarında Halkevi Başkanı Gazeteci Nihat Oral, bu konu= da ileri bir adım atmış ve tiyatronun gençlik kolunu kurmuştur. Tiyatro ara ara açılıp kapanmış,= bu gün hala çalışmalarına devam etmektedir. Ayr= 5;ca Hacı Ömer Sabancı Kültür Sitesi'nde Kültü= ;r Bakanlığı'na bağlı olarak çalışmalarını sürdüren Devlet Tiyatrosu bulunmaktadır.

Çukurova D= evlet Senfoni Orkestrası

       &= nbsp;    Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak 1990 yılında kurulmuştur. 5 Ocak 1991 yılında ilk konse= rini vermiştir. Konserlerinde yerli ve yabancı birçok şef = ve solist sanatçıyı konuk etmekte, ayrıca yurtiçi= ve yurtdışında konserler vermektedir.

Altın Koza Kültür ve Sanat Festivali

       &= nbsp;    1969 yılında günümüze kadar devam eden bu gelenek etkinliğini gittikçe artırarak Adana'nın ismini duyur= an önemli bir sanat olayı haline gelmiştir. Türk sinemasının gelişmesinde de önemli katkıları olmaktadır.

=

Halk Edebiyat= 5; ve Aşıklar Geleneği

       &= nbsp;    Çukurova'da, halk edebiyatı ve aşıklar geleneği yüzyıllard= an beri sürmektedir. Bu konu ile ilgili yapılan araştırmal= arda birçok masal, efsane, fıkra, ağıt v.b. derlenmiş= tir. Bunlardan en iyi korunanı aşıklık geleneğidir. Adana'da aşıklar, sazlı(telden), sazsız(dilden) olmak üzere iki gruba ayrılır. Karacaoğlan, Dadaloğlu aşıkların en ünlülerindendir. Bunların dışında yörede Aşık Yusuf, Deli Boran, Feyman= i, Osman Eyyubi, Aşık Abdullah, Gündeşlioğlu, İlbeylioğlu, Kara Osman, Kul Halil, Kul Seydi İçgözoğlu, Aşık Karalı, Hacı Karakılçık, Abdulvahab Kocaman, Aşık Fidani, A&#= 351;ık Ömer, Aşık Ali, Aşık Hüseyin, Derdiçek= ve İnce Arap gibi birçok aşık yetişmiştir. Kadın halk şairleri de bulunmaktadır. Bunların en ünlüleri; Durdu, Nazlı Gelin, Sinem Kız, Hasibe Hatun ve Hasibe Ramazonoğlu'dur.

=

=

=

Geleneksel El Sanatları

        =     Yörede teknoloji ne kadar gelişmiş olsa da yerel olarak el sanatları önemini korumaktadır. Özellikle kırsal kesimde daha yaygın. Yrtkililer geleneksel el sanatlarını geliştirmek için gayret göstermekte, bir çok yerde kooperatif yoluyl= a bu çalışmaları desteklemektedir. En fazla yapılan el sanatları halı, kilim, çul, çuval, heybe, seren ve benzerleridir.

=

=

=

Kültüre= l Dokuya Katkıda Bulunanlar

       &= nbsp;    Şair, Yazar, Ozan, Aşık, Bestekar, Eleştirmen ve Gazeteciler Sisi Abdi, Abdülnafi Üffer Efendi, Ahmet Ada, Ziya Adalı, Admi, Rıza Polat Akkoyunlu, Mahmut Akan, Selma Aktan, Kanuni Ali, Celal Arabacıoğlu, Turan Altıntaş, Mustafa Arif Arık, Ha= mit Salih Asyalı, Turan Aydın, Nuri Ayvalı, Arif Bilen, Ali Bilg= ili, Recep Bilginer, Salih Bolat, Ceyhun Can, Demirtaş Ceyhun, İbrahim Davutoğlu, Mehmet H.Doğan, Hakkı Dönmez, Kasım Ene= r, Mehmet Ali Ferrahi, Seyfi Güldağlı, Feyyaz Kadri Gül, Mehmet Refik Gülek, Asral Günşir, Ferit Celal Güven, Ne= vzat Güven, Nuri Hacı, Hakkı Bey (Yeğen Ağazade), Hoca Mehmet Hayrettin, Muzaffer İzgü, Suphi İdrisoğlu, Abdulkadir Kaçar, Karacaoğlan, Hacı Karakılç&#= 305;k, Reyhan Karataş, Cahit Kamışçı, Abdullah Kartal, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, A.Vahap Kocaman, Ahmet Köylügil, S= alim Küçüktanış, Celal Şakir Muter, Talat Muter, Turan Oflazoğlu, İhsan Altay Orhon, Ümit Öcal, Abdulkad= ir Kemali Öğütcü, Arif Özbilen, Osman Özfidan, A= li Püskülloğlu, Hasibe Ramazonoğlu, Seyit Osman Suriri, Kamuran Şipal, Pekşen Tandoğan, Süleyman Şahin Tan, Osman Taşkaya, Eyyüp Todil, Mehmet Akif Tuncay, Taha Toros, Tuncer Uçarel, Nuer Uğurlu, Çetin Yiğenoğlu, Mahmut Yivli, Çoban Yurtçu, Cezmi Yurtsever, Ahmet Remzi Yüreğir, Çetin Remzi Yüreğir, Nihat Ziyalan.

=

Sinema, Tiyatro S= anatçıları, Müzisyenler, Ressam ve Hatatlar

       &= nbsp;    Nedim Adanalı, Şadan Adanalı, Ahmet Akata, Aytaç Arman, İrfan Atasoy, Halil Atılgan, Erol Büyükburç, Mus= tafa Ceylanlı, Etem Çalışkan, Nurhan Damcıoğlu, Mahmut Dinle, Perihan Doygun, Yılmaz Duru, Coşkun Erdal, Fatih Erenler, Yusuf Erkişi, Can Etili, Nazife Güleryüz, Salih Güney, Hatat Hacı, Mahmut Hekimoğlu, Hüseyin İleri, Celal İnce, Bilal İnci, Suna Kan, Gani Karaca, Demir Karahan, Abdurrahman Keskiner, Arif Keskiner, Ercan Kont, Yılmaz Köksal, Barışmanço, Sadettin Öktenay, Hasan Özel, Hasan Özçivi, Ali Hbibp Özgentürk, İsmail Polat, Musta= fa Sağyaşar, Suavi Soney, Erkan Sürmen, Ali Şen, Şener Şen, Necmi Şenel, Güven Şengil, Ali Şenozan, Aziz Şenses, Ferdi Tayfur, Faruk Tınaz, Tolgahan, Danyal Topatan, Seyh= an Tütün, Abdurrahman Yağdıran, Meral Zeren.<= /o:p>

=

Bilim Alanın= da Ünlüler

       &= nbsp;    Abdullah Sisi, Abdurrahman Efendi, Remzi Oğuz Arık, İbrahim Ağah Çubukçu, Hamza Eroğlu, Ahmet Ramazanoğlu, Ali Sevim= .

Folklor =
        =     Çok değişik uygarlıkların yaşamına sahne olan Çukurova'da Folklor'un da zengin olması doğaldır. Tar= ihin çok eski çağlarında yaşayan medeniyetlere ait folklor ürünlerinin hangilerinin bugüne kadar yaşadığı, hangilerinin folklor verimi ile bütünleştiğini saptamaya olanak yoktur. Yöre T&uum= l;rk folklorunun tarihi başlangıcını da 7.yüzyıl olarak söylemek doğru olur. Anadolu folklorunun genel karekteristiği yöre folklorün de, bazı değişikliklerle aynen görülmektedir. İklim, iş bölümü, gelenek ve görenekler, folklorun bölge içinde diğer bölgelere göre başkalaşmas= 5;na önemli ölçüde etken olmuştur. Şölen, av folkloru ile bu yaşam biçimine uygun giyim, özgür yaşam tavrı bu etkilerle oluşmuş önemli folklor özelliklerindendir. Adana köylerinin bir kısmında hakim olan giyim tarzı, düğünler, cirit, güreş, sin= sin gibi oyunlar varlıklarını devam ettiren folklor özellikleridir.

=

=

=

=

=

Halk Ozanları= ;

       &= nbsp;    İlin Yetiştirdiği halk ozanlarının başın= da Karacaoğlan ve Dadaloğlu gelir. Bunların yanı sıra ünü çevresini aşmayan sayısız halk ozan= 5; da vardır. Sazını eline alıp azığını sırtına vurarak Çukurova'yı ve başka diyarlar= 05; gezen Karacaoğlan ile başlayan Dadaloğlu, Aşık Yus= uf, İlbeylioğlu, Deli Boran, Aşık Abdullah, Gündeşlioğlu, Kara Osman, Kul Halil, Kul Şeydi, İ&= ccedil;gözoğlu, Aşık Ali İlhami, Aşık Ömer, Aşık Hüseyin, Derdiçek, İnce Arap, Aşık İmami, Aşık Halil Karabulut, Aşık Kul Mustafa, Aşık Hacı Karakılçık, Feymani, Aşık Abdülva= hap Kocaman, Aşık Deli Hazım Demirci gibi daha nice aşıklarla devam eden halk aşıkları söyledikle= ri destan, taşlama, güzelleme, ağıt, koşma ve şiirlerle Çukurova kültürünü tanıtmışlardır.
        =     Kadın halk ozanları da erkeklersen geri kalmamıştır. Karaisalı yöresinden Durdu, Nazlı Gelin, Sinem Kız, Avşar oymağından Hasibe Hatun, Adanalı Hasibe Ramazanoğlu bunların en ünlülerindendir.

Geleneksel Yiyecek ve İçecekler

        =     Adana yöresinin zengin bir yemek kültürü bulunmaktadır. = Bu yemek kültürünün bu kadar zengin olmasının ne= deni çeşitli kültürlerin etkisinde kalması ve onların yemekleri ile kendi yemeklerini damak zevkine uygun olarak birleştirmesidir. Adana yemeklerinin en önemli özelliği= un, bulgur, et sebze ile çeşitli baharatların çok kullanılmasıdır.Yemeklerin yanında bol yeşillik ve değişik salatalar yenir. Aynı zamanda süt, yoğurt,= peynir, çökelekte bol miktarda kullanılmaktadır. Özellik= le etli yemekler sebze ile birleştirilerek yapılır. Bakliyat türleri ile sebze yemekleri ve çorbalarda bol miktarda kullanılmaktadır. Çorbalardan kesme ya da hamur çorbası, yüksük çorbası, düğ&uu= ml;n çorbası; sebze yemeklerinden, süllüm, mercimekli ıspanakbaşı, kabak çitmesi; bulgur yemeklerinden ekşili topalak, sarımsaklı köfte, içli köft= e; sakatat yemeklerinden şırdan dolması, karın dolması= ;; içeceklerden şalgam suyu, aşlama(meyan kökü) ayr= an, kaynar;tatlılardan taş kadayıf, karakuş tatlıs= 5;, nemse tatlısı, halka tatlısı ve bici-bici.

BÖLGENİN TU= RİZMİ:

Binlerce yıllık= tarihi geçmişi, bu geçmişten günümüze kalan sayısız tarihi eserleri, Yumurtalık ve Karataş sahiller= inin doğal güzelliği ile Torosların yemyeşil yaylaları, şifalı suları, bitki ve hayvan türleri bakımındın çeşitliliği ile Adana büyük bir turizm potansiyeline sahiptir.
       &= nbsp;    İlimizin kuzey ve doğusunu kaplayan Toroslar, dağ sporları, trekking = ve av turizmi açısından çok uygun bir doğal ortam= a sahiptir. Ayrıca sayısız yaylalarıyla da yayla turizminin gelişmesine son derece elverişlidir.   Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin yarattığı deniz kulakları ve sazlık alanlar eko turizm açısından sınırsız olana= klar sağlamaktadır. Yazları oldukça sıcak geçtiği için, yöre halkı açısından yaylada yaz geçirmek neredeyse bir zorunl= uluk olmuştur. Yaylalarda kampçılık, sağlık, turizmi, ırmak ve kano turizmi, mağara turizmi ve av turizmi gibi alternatif turizmler bulunmaktadır.

Seyhan nehrinin yarattığı Tuzla ve Akyatan gölleri ile Ceyhan nehrinin yarattığı Ağyatan gölü, Ceyhan ve Yumurtal= 05;k dalyanı ile bunlara bağlı diğer lagünler, nadir ka= ra ve deniz canlılarıyla, kuşların ürediği ve barındığı alanları oluşturmaktadır. Bu lagün ve dalyanların dışındaki alanlar da "Kıyı Turizmine" ve "Yat Turizmine" elverişli bölgelerdir.
       &= nbsp;    Bunların dışında; Çukurova'nın iç kesiminin bir diğer potansiyeli de canlı ekonomik yaşantısıd= 5;r. Adana, bölgenin en büyük kenti ve iş merkezi olduğu gibi, gelişmiş üniversitesi, gelenekselleşmiş sosy= al etkinlikleri ile de önemli ölçüde "İş = ve Kongre Turizmi" potansiyeline sahiptir.
       &= nbsp;    Tarihi eser yönünden oldukça zengin olan ilimizde Tepebağ höyüğü, tarihi Büyük Saati, camileri, kervansarayları, bedestenleri ve mozaik müzesi görülmeye değer yerleridir.
  Adana ilinde toplam 65 adet büyük çaplı s= it alanı tescil edilerek ilan edilmiştir. Bu sit alanları içinde; Kozan Merkez ve Seyhan ilçe merkezi gibi kentsel sitl= er, Misis, Magarsus, Anavarza gibi Arkeolojik Sitler, Ağyatan-Akyatan Yumurtalık'la Lagünü gibi doğal sitler bulunmaktadı= ;r.
       &= nbsp;    Adana’da her uygarlık kendi kültür çeşitliliğini bir sonrakine aktararak bir kültür mozaiği oluşturmuşt= ur. Hititler, Romalılar, Araplar, Selçuklular, Ramazanoğulları, Osmanlılar, Türkmen ve Yörük aşiretlerinin yöre kültürünün çeş= itlenmesine katkıları olmuştur. Özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda Adana ovasında yerleşimin yoğunlaşmasıyla tarımda ve sanayileşmede büyük atılımların olması, yörenin kültüründe büyük değişiklikler yaratmıştır.
       &= nbsp;    Çok değişik uygarlıkların yaşamına sahne olan Çukurova'da Folklorunda zengin olması doğaldır. Tarih= in çok eski çağlarında yaşayan medeniyetlere ait folklor ürünlerinin hangilerinin bugüne kadar yaşadığı, hangilerinin folklor verimi ile bütünleştiğini saptamaya olanak yoktur. Anadolu folklor= unun genel karakteristiği yöre folklorunda da, bazı değişikliklerle aynen görülmektedir. Adana köyleri= nin bir kısmına hakim olan giyim tarzı, düğünler, cirit, güreş, sinsin gibi oyunlar varlıklarını dev= am ettiren folklor özellikleridir.

ADANA

Adana’da her uygarlık kendi kültür çeşitliliğini bir sonrakine aktararak bir kültür mozayiği oluşturmuştur. Hititler, Romalılar, Araplar, Selçuklular, Ramazanoğulları, Osmanlılar, Türkme= n ve Yörük aşiretlerinin yöre kültürünün çesitlenmesine katkıları olmuştur. Özellikle 19.= ve 20. yüzyıllarda Adana ovasında yerleşimin yoğunlaşmasıyla tarımda ve sanayileşmede büyük atılımların olması, yörenin kültüründe büyük değişiklikler yaratmıştır.=

İLÇELERİMİZDE BULUNAN E= SERLER

ALADAĞ<= /o:p>

Akören Kalesi

Mazilik Ören Yeri ve Kalesi
Postyağbasan Kalesi
3 adet Kilise

CEYHAN

Kurtkulağı Kervansarayı : 1711’de yapılmıştır.

Yılankale : Kilisesi ve sarnıcı bulunan kale Sahmeran Kale olarak da anılmaktadı= ;r.

Ulu Cami : 1868’de yapılmıştır.

Sirkeli Höyüğ&u= uml; : Tepebağ’dan sonra bölgenin en büyük höyüğüdür.
Muradiye Cami : 1912-1720 yılları aras= 05;nda yaptırılmıştır.

Durhasan Türbesi : 1717-1= 720 yılları arasında yaptırılmıştır.

Dumlu Kalesi : Asur, Pers, Roma kalıntılarına rastlanmaktadır

<= o:p>

<= o:p>

FEKE

<= o:p>

F= eke kalesi : 12.yüzyılda Bizanslılar tarafından yapıldığı sanılmaktadır.

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

İMAMOĞL= U

Koyunevi Mozaik Alanları
Yeraltı Sehri

=

=

=

=

KARAİSALI=

=

<= o:p>

<= o:p>

Y= er Köprü Mağarası

M= ilvan Kalesi : Karakılıç köyü yakınlarında bulunmaktadır.=

KARATAŞ

Yanık Kilise (Karakilise Kalıntısı) : Romalilar tarafindan yapılmıştır.
Antik Magarsus Kilisesi : Romalilar döneminde yapılmıştır.
Menzil Hani Kalıntısı : Osmanlı= lar tarafindan 1782 yılında yaptırılmıştır.<= /span>
Tarihi Han Kalıntısı : Osmanlıl= ar 1608 de yaptırmıstır.
Amfi Tiyatro : Romalılardan kalma tiyatro kalıntılarıdır.

        =             &nb= sp;            =             &nb= sp;            =

KOZAN

Kozan Kalesi : Asurlular tarafından yapılmıştır.
Bucak Kalesi : Ortaçağ döneminde yapılmıştır.
Hoskadem Cami : Mısır Kölemen Sultan= ı Abdullah Hoskadem tarafından 1448 yIlInda yaptırılmı= 51;tır.
Pelesel Manastırı Kalıntılar= 05; : Ermeniler tarafından yaptırılmıştır. Anavarza Kalesi ve Kalintilari : M.Ö. 9. yy. Da Asurlular tarafindan yapılmıştır. Romalilardan kalma ik= i su kemeri, tiyatro, saray, tapınak, hamam kalıntıları, kaya mezarları, frenkslerle süslenmiş mezarlar kilise ve        sarnıç bulunmaktadır.

<= /span>

POZANTI

Kızıl Tabya : Mısırlı İbrah= im Paşa tarafından yaptırılmıştır. Ak Tabya : Mısırlı İbrahim Pa&#= 351;a tarafından yaptırılmıştır.
Yakarpınar Köprüsü : Yören= in en eski köprüsüdür.
Anaşka Kalesi : Müslüman ve Araplarca "Rus-Nuş-Sekaribu"diye de bilinir.

SAİMBEYLİ

<= /span>

Saimbeyli Kalesi : Ortaç= ;ağ da yapılmıştır."Kara Kilise" de denir.

SEYHAN

Tepebağ Höyüğü : Bölgenin en büyük höyüğüdür.
Taşköprü : 117-138 yılları= nda yaptırılmıştır.Şehir merkezindedir.319 metre uzunluğundadır.
Bebekli Kilise : Saint Paul Katolik kilisesidir. 1880-1890 yıllarında yapılmıştır.
Saat Kulesi : 1881'de yaptırılmıştır.
Bedesten : Ramazanoğulları tarafında= n 16. yy. da yaptırılmıştır.
Ulu Cami : Ramazanoğulları tarafında= n 1541 yılında yaptırılmıştır.
Yağ Cami : 1501 yılında kilise iken = camiye çevrilmiştir.
Yeni Cami : 1724 yılında yaptırılmıştır.
Kemeraltı Cami : 1599 yılında yaptırılmıştır.
Akça Mescit (Ağca Mescit) : 1489 yılında yaptırılmıştır.
Çarşı Hamamı : 1529 yılında yaptırılmıştır.
Irmak Hamamı : Eski bir Roma hamamı üzerine yaptırılmıştır.
Gön Hanı Kapısı : Adana Arastas= ı ile yan yanadır. Bugün sadece birkapı bulunmaktadır.
Bahri Paşa Çeşmesi : 1890'da yaptırılan ve imar çalışmaları nedeniylekaldırılan çeşmenin aynısı 1993 yılında yeniden yaptırılmıştır. Ramazanoğlu Konağı ve Harem Dairesi = : 1489 yılında yaptırılmıştır.
Hasanağa Cami ( Hasan Kethüda) : 1558 yılında yaptırılmıştır.

TUFANBEYLİ

Şar Harabeleri : Tarihte Hititlerin merkeziydi.
Amfi Tiyatro : Romalılardan kalmadır.
Kilise Kalıntıları : Bizanslıla= rdan kalmadır.
Kaya Kabartmaları: Hititliler tarafından yapılmıştır.

YÜREĞİR

Misis, Mopsuhestia)İlk ve ortaçağda önemli bir yerleşim merkezi olan Yüreğir ve yöresinde eski eser olarak köprü ve höyük, yer mozaikleri ve su kemerleri, hamam ve kervansaray bulunmaktadır.

YUMURTALIK

Ayas Kalesi
Süleyman Kulesi
Markopolo İskelesi

GENEL DURUM:

Adana = ili, Türkiye’nin beşinci büyük kenti olup, 17249 km2 yüzölçümüne sahiptir. Toros Dağlarının güneye bakan yamaçlarında taraca, konglomera, ova birimleri üzerinde yayılış alanı gösterir. Genel nüfusu 2000 yılı sayımlarına göre yaklaşık 1.850 milyondur.

A ). BÖLGENİN COĞRAFİ BİRİMLERİ<= o:p>

       A).1- OVALAR

       A).2- EŞİK SAHALAR

       A).3- DAĞLIK SAHALAR

       A).4- AKARSULAR

A).1.a. SEYHAN VE CEYHAN OVALARI   :

            <= /span>Seyhan, Ceyhan ve daha batıdaki Berdan Irmaklarının 4. zamandan beri ovaların teşekkülü için dağlık alanlar= dan getirdiği detritik çökellerin çökelmesiyle bu günkü Çukurova meydana gelmiştir. Çukurova batıda Berdan Irmağı, doğuda Ceyhan Nehrinin aşağı mecrasına kadar uzanır. Güneyde Akdeniz= ile Kuzeyde Toros Dağlarının eşik kısmıyla sınırlanır.

A).1.b. MİSİS OVASI   :

            <= /span>Misis bucağından Akdeniz’e kadar Ceyhan Nehri ile doğuda Cebeli Nur ve Dede Dağlar= 05; arasında bir şerit halinde uzanmaktadır. Kuzey Güney doğrultusund= a 3 km genişliğ= ;inde 4045 km uzunluğunda olup ova yüksekliği 0-100 m. Arasında değişmektedir. Genel olarak ovanın eğimi = %1 ile %3 arasındadır.

A).1.c. YUKARI OVA (CEYHA= N OVASI) :

            <= /span>205.000 hektarlık bir alanı kaplayan ovanın kuzeyi Kozan, Kadirli doğusu Osmaniye, güneyi Yumurtalık dağları, batıda ise Kırmıtlı Beldesi ile sınırlıdır. Yüksekliği 20- 250 m. Genişli&#= 287;i ise 35-40 km arasında değişmektedir.

            <= /span>Kuzeydoğu ve güneybatı istikametinde ovayı ikiye ayıran Ceyhan ne= hri, zaman zaman taşkınlara sebebiyet vermektedir. Ceyhan İlçesi ovanın merkezinde ve Ceyhan nehrinin kenarında kurulmuştur.

            <= /span>Drenaj sisteminin yetersizliği ve arazi eğiminin azlığı su birikintilerinin uzun süre kalarak ovada ciddi problemler yaratmaktadır.

A).1.d. YUMURTALIK OVASI<= /p>

            <= /span>Ceyhan ovasının güneyinde, yüksek tepelerle sınırl&#= 305; bir ovadır. Akdeniz ile bağlantılıdır. Yüksekliği 0-100 m. arasındadır. Yumurtalık ilçesi ovanın güney= inde deniz kenarında kurulmuştur.

A).2- EŞİK SAHALAR :

            <= /span>Güneyden kuzeye doğru genç dağ silsileri ile ovalar arasında k= alan engebeli görünüm arz eden sahalardır. Yüksekli= 7;i 700-800 m.’ye çıkmayan arazide eğim %5- %20 arasındadır. Bu eğim zaman zaman dahada fazlalaşır.

            <= /span>Kozan, Karaisalı gibi ilçeler= bu Eşik Sahalar üzerine kurulmuş ilçelerdir. Bu ovanın vadi kısımları alüvyal (Kuvaterner) dolgu ile kaplıdır. Eğimli kısımlarda ise Terra-Rossa toprakları mevcuttur.

            <= /span>Bu sahada Seyhan ve Ceyhan Nehirleri derin vadilerle eşik sahaları parçalar. Yer yer çam ormanları ve fundalık arazi geniş alanlar kaplamasına rağmen çıplak kayalıklarada rastlanır.

            <= /span>Eşik sahalarda en çok karşılaşılan doğal afet türü heyalan (Yer kayması) dır. Kireçtaş= 05; falezlerinin olduğu bölgelerde ise kaya düşmesi olayları görülmektedir.

A).3- DAĞLIK ALANLAR :

            <= /span>Toros Dağları, etekleri eşik sahaları ile birlikte ilin 17249= km2 lik yüzölçümünün 10249 km2 sini kaplayan geniş bir sahadır. İlin kuzey kesimini oluşturan ve genç dağların oluşmuş olan bu saha %20 den daha = dik bir eğime sahiptir.

            <= /span>Toros dağlarının yaklaşık genişliği 50-100 km. dir. Bolkar = (3585) ile Aladağ (3734= m) Torosların en yüksek kısımlarını oluştur= ur. Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile bu nehirleri besleyen kolları tarafından yarılmış, fazla engebeli bir yayla olan bu sahalarda Pozantı Saimbeyli, Tufanbeyli, Feke ve Aladağ ilçeleri mevcuttur. Bu bölgeler yer kayması (Heyalan), kaya düşmesi ve çığ düşmesi riski taşıyan bölgelerdir.

            <= /span>Gülek boğazı, Çukurovayı Anadoluya bağlayan önemli bir geçittir. Dağların geçit vermeyen kısımlarında ise Ayran ve Toros tüneli ile ulaş= 05;m sağlanır.

A).4- AKAR SULAR :

A).4.a- SEYHAN NEHRİ=

            <= /span>Kayseri Uzunyayla- Binboğa dolaylarından çıkan nehirdir.Toros Dağlarında geniş vadiler ve kanyonlar oluşturan Seyhan nehri, Zamantı ve diğer kollarla birleşerek Nergizlik, Çatalan ve Seyhan Barajlarını aşarak ovaya ulaşır. Toros Dağlarındaki karların erimeye başladığı ilkbahar mevsiminde, sağ ve sol seddeler= i zorlar. Zaman zaman da seddeleri aşarak ovayı sular altında bırakır.

A).4.b- CEYHAN NEHRİ=

            <= /span>Kahramanmaraş- Elbistan’dan doğarak, kıvrım ve dönemeçler= le eşik sahalarda geniş vadiler ve kanyonlar açmıştır. Bu vadiler ve diğer kollarla beslenerek “ Aslantaş Barajı” gölünde hızını yitirir. Karların erime ve çok yağışlı dönemlerde Yukarı ova, Misis ovas= 5; ve Yumurtalık ovalarının bir kısmını sular al= tında bırakır.

B-) İKLİM

            <= /span>Adana ili, Toros dağlarının yüksek kısımları hariç Akdeniz iklimi etkisi altındadır. İlin kuzeyinde bulunan Toros Dağları, soğuk kuzey rüzgarların= 5;n Çukurova’ya geçmesini önler. Bu bakımdan Adana ili, yazları sıcak ve kurak, kışları ılı= man ve yağışlı bir iklime sahiptir.

            <= /span>Yağışlar ova tabanında metrekareye 650 kg civarında olup, dağların denize ba= kan güney yamaçlarında metrekareye 1000 kg.ı bulmaktadır.

            <= /span>Adana ilinin tabii bitki örtüsü, ova tabanlarında kültür bitkileri, eşik sahalarda makiler, yüksek kısımlarda iğne yapraklı çam ormanları ile kaplıdır.

C-) BÖLGENİN TARİHİ :

  &nbs= p;      Bilindiği gibi Ta= rsus (Cydnus), Seyhan (Saros) ve Ceyhan (Pyramus) nehirleri, taşıdıkları alüvyonları bu çukur sahada biriktirerek bu günkü düz ve geniş ovaları meydana getirmiştir. Bu ovalara ve etrafındaki yüksek dağlara, eskiden Kilikya (Cilicia) deniliyordu. Gerçekte Kilikya bölgesi= de kendi arasında Dağlık Kilikya (Cilicia Tracheia veya Cilicia Espera) ve Ovalık Kilikya (Cilicia Pedia) olmak üzere iki kı= sma ayrılıyordu. Roma İmparatorluğunun bu bölgelere ha= kim olduğu zamanlarda, Kilikya, idari bakımdan Suriye’ye bağlı bulunmaktaydı. Daha sonra tek başına bir vil= ayet oldu ve yaklaşık 395 yılında birinci ve ikinci Kilikya olmak üzere ikiye ayrıldı. Bu idari ayrılmada, bölgenin topoğrafik yapısının önemli ölçüde rol oynadığı tahmin edilmektedir.

            <= /span>Birinci bölge veya Batı Kilikya, Tarsus, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin müşterek deltasıdır. Kabaca, tabanı deniz kıyısı olan bir üçgene benzeyen Batı Kilikya’nın merkezi, o tarihlerde önemli bir liman ve kültür şehri olan Tarsus idi. Doğu Kilikya ise Misis’in doğusunda kalan ve esas itibariyle Ceyhan ve kollarının üzerinden aktığı ve Batı Kili= kya ovalarından daha yüksekte bulunan ovalık bir bölgedir. = Bu ova Toros Dağları, Amanoslar ve güneyde Misis (Nur) Dağlık sahası arasında kalan denizden uzak. İ&cced= il; kısımlarda kalan bir bölgedir. Eski idari merkezi Anavarza olduğu bilinmektedir.

            <= /span>

Bu g&u= uml;n eski Kilikya’nın Batıdaki kısmına Çukurova denilmektedir. Doğuda kalan kısmına ise Yüksekova ismi verilebilir. Bu kısımdaki ovalar Kozan ve Ceyhan ovalarıdır. Yüksekova’da çeşitli kısımların yakınlarındaki nispeten büyük merkezlere göre ayrılmasına karşılık, Çukurova’da çeşitli kısımlar nehirlere göre ayrılmıştır. Örneğin Mersin’den başlayarak Tarsus ırmağına kadar olan kısma Tarsus Ovası, Tarsus Irmağı ile Seyhan Nehri arasındaki bölüme Berdan Ovası, Seyhan ile Ceyhan Nehirleri arasın= daki bölgeye Yüreğir Ovası, Ceyhan Nehri ile Misis Dağları arasındaki bölgeye ise Misis Ovası denilmektedir.Ayrıca bölgeyi kuzeyden daha da genişletmek istersek örneğin Kısık Boğazı aracılığıyla Yüksekova ya bağlanan Erzin ve Dörtyol Ovalarını da hem Jenetik yönden, hem de Adana İlinin etki sahasında kalması bakımından bu bö= ;lge dahiline katmak mümkündür.

            <= /span>Tarih yazarları ve Arkeologların verdikleri bilgilere göre Adana İlini Tarihi boyunca egemenliği altına alan devletler şunlardır.



Luvi Krallığı            &= nbsp;         ( M.Ö.1900)

Arzava Krallığı        &n= bsp;         ( M.&O= uml;. 1500)

Kizvatna Krallığı       &= nbsp;     (M.Ö. 1900-12000)

Hitit Krallığı       &= nbsp;            (M.Ö. 1900- 1200)

Kue Krallığı       &= nbsp;           &nbs= p; (M.Ö. 12000)

Asur Krallığı       &= nbsp;            (M.Ö. 713-663)

Klikya Krallığı       &= nbsp;         (M.Ö. 663-612)

Helenistik Dönemi       &= nbsp;   ( M.Ö. 333-323)

Çukurova Korsanları        (M.Ö. 178-12)

Romalılar       &= nbsp;           &nbs= p;      (M.Ö.12 M.S. 395)

Bizans İmparatorluğu        (395)<= /li>
İslamiyet Dönemi       &= nbsp;      (638)

Selçuklu Dönemi       &= nbsp;       (1071)

Ramazan oğulları Dönemi (1352-15= 17)

Osmanlı Dönemi               <= /span>(1517-1922)

=

ADANA İL HARİTASI